Mogelijk militaire explosieven bij Fireworks

ENSCHEDE - De SP in de Tweede Kamer eist opening van zaken over de vraag of bij S.E. Fireworks in 2000 militaire explosieven waren opgeslagen.

In het weekblad Nieuwe Revu van deze week wordt gemeld dat twee ‘militair getrainde’ hulpverleners bij de Enschedese vuurwerkramp ‘delen van militaire explosieven’ hebben gevonden. ‘Mogelijk van mijnen.’ De twee (anoniem blijvende) hulpverleners zouden na de melding daarvan zijn weggestuurd, met de eis dat zij hun mond moesten houden. Zij zouden ook telefonisch met de dood zijn bedreigd.

Volgens het officiële onderzoek naar de vuurwerkramp, gedaan door de commissie Oosting, zijn er geen sporen van explosieven aangetroffen. Bij het onderzoek zijn experts van het Samenwerkingsverband Forensisch Onderzoek Bomexplosies (SFOB) ingeschakeld. De commissie liet hen onderzoeken of er sprake kon zijn van een bomaanslag, of een (oude) vliegtuigbom.

Een Amerikaans bureau, gevraagd voor een contra-expertise, dacht aanvankelijk wel sporen van explosieven op het spoor te zijn. Dat werd echter na nader onderzoek herroepen. Oosting meldt wel dat op het rampterrein meerdere ontstekingsmechanismen zijn gevonden. Maar die zouden afkomstig zijn van het vuurwerk. Sommige slachtoffers hebben echter nooit geloofd dat de explosies door vuurwerk kwamen.

Het verhaal in de Nieuwe Revu is van journalist Alexander Nijeboer. Hij acht het verhaal van de twee hulpverleners betrouwbaar. Zij hebben hun vondst, afzonderlijk van elkaar, tegen hem bevestigd, zegt hij. ‘Ze zijn doodsbang.’

Nijeboer deed twee jaar onderzoek naar de ‘affaire Fred Spijkers’ en de omstreden landmijnen ‘AP23’. Dit zijn ondeugdelijke mijnen, die onder militairen dodelijke slachtoffers maakten. Defensie wilde dat in de doofpot stoppen. Klokkenluider Spijkers verhinderde dat. De mijnen moesten daarna vernietigd worden. ‘Bronnen binnen Defensie’ vertellen Nijeboer echter dat dit niet compleet is gebeurd, maar dat er mijnen zijn opgeslagen op ‘particuliere opslagterreinen’. Nijeboer: ‘De meest concrete bevestiging voor deze lezing is het verhaal van de twee ervaren hulpverleners, die als een van de eersten in Enschede naar slachtoffers zochten.’ Hij verwacht meer bewijzen te vinden ‘nu dit op straat ligt’.

De SP vraagt intussen opheldering aan de staatssecretaris van Defensie en de minister van Binnenlandse Zaken. Kamerlid K. van Velzen vraagt of zij ‘expliciet kunnen uitsluiten dat er militair materieel is ontploft’ bij Fireworks. Ook wil ze weten wie heeft besloten dat de hulpverleners hun mond moesten houden. ‘Bent u bereid diepgravend onderzoek te doen?’

Volgens de Enschedese onderzoeker B. van de Heuvel is het echter denkbaar dat de hulpverleners de vuurwerkontstekers aanzagen voor militaire. ‘Ze lijken op elkaar.’ Van den Heuvel was zijdelings betrokken bij de commissie Oosting. Met de Koninklijke Militaire Academie (KMA) doet hij nu nog steeds onderzoek naar vuurwerkontploffingen.