Mohammed B. ziet al 2,5 jaar niemand

DEN HAAG - Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, zit al ruim tweeëneenhalf jaar in totale afzondering in zijn cel.

De moslimterrorist, die een levenslange gevangenisstraf uitzit, mag geen van de andere gevangenen van de extra beveiligde inrichting in Vught (EBI) zien of spreken. Hij heeft slechts summier contact met de bewaarders en lucht en sport alleen. Het komt zelden voor dat gevangenen zo lang van menselijk contact zijn afgesneden.

Vandaag komt B. weer even in de ‘bewoonde wereld’, als hij als getuige moet opdraven in de rechtbank voor het hoger beroep van de zaak tegen de Hofstadgroep.

,,Hij berust in zijn lot,’’ zegt zijn advocaat Peter Plasman over de afzondering in Vught. ,,Wat zo’n totale isolatie met je psyche doet, kan alleen een gedragsdeskundige vertellen, maar je kunt je er wat bij voorstellen.’’ Volgens Plasman wil B. geen klacht indienen over zijn regime bij de beklagcommissie van de gevangenis. ,,Hij zegt: als dit is wat ze met me willen doen, dan doen ze dat maar.’’

De reden voor B.’s isolement is de angst van justitie dat hij zijn radicale gewelddadige opvattingen zal overbrengen op anderen. B. probeerde eerder tijdens zijn detentie twee extremistische pamfletten naar buiten te smokkelen. Ook zou hij aan gedetineerden Koranlessen hebben gegeven toen hij nog niet in de EBI zat.

De rechter toetst elk half jaar of de eenzame opsluiting van B. rechtmatig is. Hans Haas, voorzitter van de Raad van Toezicht in Vught, ziet nog geen aanleiding de directie aan te spreken op de situatie van B. ,,We hebben wel eens een gesprek met hem gevoerd en kregen niet het idee dat er dringend iets moest veranderen. We horen ook nooit klachten van hem. Op zich is de afzondering niet humaan en moet je in de gaten blijven houden of het nog noodzakelijk is. Daarom beslist de rechter er ook steeds over.’’

Volgens de Amerikaanse psycholoog Dr. Stuart Grassian, die onderzoek deed naar eenzame opsluiting, worden gevangenen in zo’n situatie hypergevoelig. Ze kunnen in paniek raken als ze druppelend water horen of het geluid van voetstappen. ,,Chaos neemt de controle en de mentale staat van de gevangene verwordt uiteindelijk tot een permanente psychische stoornis,’’ aldus Stuart Grassian.

De wetenschapper focust zich in zijn onderzoek vooral op de gevolgen zodra de gevangene vrijkomt. Mohammed B. zit echter een levenslange straf uit.