Journalisten opgepakt voor bronbescherming

AMSTERDAM - Twee journalisten van De Telegraaf zijn maandag gevangengenomen. De rechter-commissaris in Den Haag laat Joost de Haas en Bart Mos ‘gijzelen’ omdat ze weigeren de bron te onthullen van wie ze binnen de inlichtingendienst AIVD staatsgeheimen kregen. Informatie uit geheime dossiers is begin dit jaar gepubliceerd in de krant.

De journalisten moesten gisteren getuigen in een strafzaak tegen oud-medewerkers van de inlichtingendienst die worden verdacht van het ‘lekken’ van geheimen. Een van hen wil dat de verslaggevers vertellen van wie ze hun informatie hebben gekregen. Hij ontkent elke betrokkenheid.

Adjunct-hoofdredacteur Kees Lunshof van De Telegraaf noemt de rechterlijke uitspraak een grof schandaal. ‘Dit is een zinloze aantasting van de persvrijheid. Journalisten moeten hun bronnen geheim kunnen houden. En dat zullen ze ook doen. Het is belangrijk dat klokkenluiders zich vrij voelen om via ons iets aan de kaak te stellen. In dit geval dat stukken van de AIVD rondslingeren en in handen zijn gevallen van criminelen.’

‘Journalisten kunnen alleen bij hoge uitzondering informatie geven over hun bronnen’, aldus Lunshof. ‘Bijvoorbeeld als sprake is van een dreigende aanslag. Zoiets speelt nu helemaal niet.’

De rechter wil in deze zaak voorkomen dat een onschuldige wordt veroordeeld voor lekken.

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) protesteert tegen de gijzeling. ‘De rechter-commissaris heeft te makkelijk gegrepen naar zo’n ingrijpend middel’, zegt secretaris Thomas Bruning. ‘Dit heeft grote gevolgen voor journalisten en hun families.’

Er lijkt sprake van een trend. Tot voor kort was Koen Voskuil van Spits de laatste journalist die werd gegijzeld. Hij zat achttien dagen vast in 2000, omdat hij zijn bronnen niet onthulde. Onlangs werd misdaadjournalist Bas van Hout (kort) vastgehouden. Volgende week dreigt Simon Vuyk van Nieuwe Revu hetzelfde te overkomen. Hij publiceerde vertrouwelijke informatie over de metselmoordenzaak.

Bruning: ‘De relatie tussen rechters en journalisten verhardt. Dat is lastig voor de NVJ, want politici en het OM kunnen we hierover niet aanspreken. We kunnen alleen tegen rechters zeggen dat ze zich meer bewust moeten zijn van Europese regels, die journalisten in dit soort zaken beschermen.’

De Haas en Mos zitten in de gevangenis in Scheveningen. Woensdag beslist de raadkamer of hun gijzeling met twaalf dagen wordt verlengd. Eerder stelde de rechter dat de journalisten te lang zijn afgeluisterd door de AIVD. De dienst probeerde op die manier hun bronnen te achterhalen.