Onpartijdigheid van rechters gaat voor snelle behandeling

Het Gerechtshof in Arnhem moet drie andere rechters aanwijzen in de mega-strafzaken rond S.E. Fireworks en brandstichter De V. Het wrakingsverzoek is toegewezen. Bijzonder, maar onpartijdigheid is van het grootste belang.

Wat is wraking en waar is dat ‘goed’ voor? Als iemand in een juridische procedure meent dat rechters niet (helemaal) onpartijdig zijn, kan hij/zij die magistraten wraken. Dat is de officiële term voor het laten ‘wegen’ van hun beslissingen en het eventueel naar huis sturen van die rechters.

Om te beoordelen of zo’n wrakingsverzoek hout snijdt, wordt een speciale rechtbank aangewezen: de wrakingskamer. Drie andere rechters moeten dan beoordelen of hun collega’s in hun opstelling of vonnis onpartijdig zijn geweest. De partij die een wrakingsverzoek doet, mag zijn standpunt nader toelichten; de ‘aangevallen’ rechters mogen zich verdedigen.

Vervolgens velt de wrakingskamer een vonnis. Daartegen kan geen beroep worden ingesteld. Dezelfde partij kan (in een later stadium) meer wrakingsverzoeken inleveren, maar enkel op grond van nieuwe feiten of omstandigheden. Als die er niet zijn en er komt toch zo’n verzoek, wordt dat niet meer door een wrakingskamer behandeld. Het zou er dán alleen toe dienen om een proces te frustreren, om meer zand in de machinerie te strooien.

Advocaten grijpen de laatste tijd steeds vaker naar het middel van de wraking. Wat in vervlogen dagen zo ongeveer gelijk stond aan vloeken in de gerechtsgebouwen, komt steeds vaker voor.

De Almelose persrechter H.J. Inden zei het in de strafzaak tegen verdacht rampbrandstichter De V. eerder ondiplomatiek, maar kraakhelder: ‘Tegenwoordig worden rechters voor iedere scheet gewraakt.’ Inden noemde het wrakingsverzoek van De V.’s raadsman A. Moszkowicz ‘geneuzel’. De Almeloër bleek het destijds goed te hebben gezien: Moszkowicz’ verzoek om rechtbankpresident G.J. Stoové en zijn beide collega’s heen te zenden, omdat ze de schijn van vooringenomenheid op zich geladen zouden hebben, werd door de wrakingskamer naar de prullenbak verwezen, op grond van argumenten.

Strafpleiter Moszkowicz erkende toen eerlijk dat hij de meeste van zijn wrakingsverzoeken in ‘schoonheid’ ziet sneuvelen.

Het recente verzoek van R. Bakkers advocaat J.P. Plasman om de drie rechters van het Arnhemse Gerechtshof te vervangen door drie anderen, treft wél doel en dat is bijzonder. Niet zozeer omdat het voor drie nieuwe rechters een berg extra leeswerk in het gigadossier van vele duizenden pagina’s over S.E. Fireworks en de tot vijftien jaar gevangenisstraf veroordeelde De V. (35) betekent, waardoor de behandeling maanden wordt vertraagd. Maar wel om de principiële kant van deze niet-alledaagse beslissing.

Het doel van wraking is volstrekt duidelijk. De wetgever wil er zo voor zorgen dat rechters volstrekt onpartijdig en ‘scherp’ naar een zaak blijven kijken en navenante vonnissen vellen. Dat ultieme uitgangspunt in de Nederlandse rechtspraak wordt op deze manier gewaarborgd. Het principe van onpartijdigheid van rechters gaat boven dat van de gewenste snelheid van de justitiële molen voor verdachten en slachtoffers.

Altijd.